Background Color:
 
Background Pattern:
Reset
Search

Συναισθηματικές Συνέπειες

Επιπτώσεις του καρκίνου

Συναισθηματικές συνέπειες (Διάγνωση & αισθήματα - Αισθήματα μετά τη θεραπεία)

Αφότου έχεις ακούσει την λέξη καρκίνος μπορεί να νοιώσεις μια δυσφορία στην αναπνοή ή στο να αντιληφθείς και να ακούσεις τι ακριβώς έχει λεχθεί. Μαθαίνοντας ότι έχεις καρκίνο, μπορεί να είναι ένα είδος σοκ.

Πως αντιδράς; Ίσως νοιώσεις μουδιασμένος, φοβισμένος ή θυμωμένος. Ίσως να μην πιστέψεις τα λεγόμενα των γιατρών. Μπορεί να νοιώσεις μοναξιά, ακόμα και όταν οι συγγενείς και οι φίλοι σου βρίσκονται στον ίδιο χώρο.

Όταν επιστρέψεις στο σπίτι, ίσως αντιμετωπίσεις πρόβλημα στο να σκεφτείς, να φας και να κοιμηθείς. Άτομα με καρκίνο και όσοι βρίσκονται κοντά τους, έρχονται αντιμέτωποι με ποικίλα συναισθήματα. Αυτά τα συναισθήματα μπορούν ξαφνικά και χωρίς προειδοποίηση να αλλάξουν. Αυτά τα συναισθήματα είναι φυσιολογικά. Για πολλούς ανθρώπους, οι πρώτες εβδομάδες μετά την διάγνωση είναι ιδιαίτερα δύσκολες.

Τα αισθήματα είναι ποικίλα μαθαίνοντας ότι έχεις καρκίνο. Τα αισθήματα αυτά μπορούν να αλλάξουν από μέρα σε μέρα, ώρα σε ώρα ή ακόμα και από λεπτό σε λεπτό. Ο καρκίνος είναι μία εμπειρία που μπορεί να επηρεάσει πολλούς τομείς της ζωής μας. Δεν επηρεάζεται μόνο το σώμα μας, αλλά και το μυαλό, και η ψυχή μας. Μπορεί να νιώσετε και συναισθηματικές επιπτώσεις μέσα σε όλες αυτές τις αλλαγές.

Όταν η θεραπεία τελειώσει, αυτά τα συναισθήματα και οι επιπτώσεις τους, μπορεί να συνεχίσουν να υπάρχουν ή καινούριες να «εμφανιστούν». Δεν υπάρχουν συγκεκριμένα συναισθήματα που αφορούν την νίκη του καρκίνου. Κάθε νικητής είναι μοναδικός όπως και η εμπειρία του. Το πιο πιθανό είναι να νιώσετε έναν συνδυασμό συναισθημάτων, μερικά εκ των οποίων μπορεί να είναι θετικά.

Οι αλλαγές στα συναισθήματα και στη διάθεση γενικότερα κατά τη διάρκεια της θεραπείας, είναι πολύ σύνηθες. Για παράδειγμα, κατά τη διάρκεια της διάγνωσης μπορεί να αισθανθήκατε φόβο, στεναχώρια, ανησυχία. Μετά, μπορεί να αισθανθήκατε πιο αισιόδοξοι όταν αποφασίσατε την θεραπεία που θα ακολουθήσετε. Κατά τη διάρκεια της θεραπείας μπορεί να αισθανθήκατε πολλαπλές αλλαγές στη διάθεσή σας. Πολλοί νικητές περιγράφουν την περίοδο της θεραπείας σαν έναν «ανεμόμυλο» συναισθημάτων- μία πάνω, μία κάτω.

Μετά τη θεραπεία, πολλοί νικητές είναι έκπληκτοι με τον εαυτό τους, ειδικά όταν ανακαλύπτουν ότι έχουν συνεχείς εναλλαγές στα συναισθήματα και τη διάθεσή τους. Μερικοί, μετά την ολοκλήρωση της θεραπείας τους νιώθουν μεγάλη ένταση και εξάντληση. Πολλοί νικητές περιγράφουν εκείνη την περίοδο ως την πιο συναισθηματική και ασυνήθιστη περίοδο της ζωής τους.

Μπορεί να έχετε παρόμοιες επιπτώσεις στην προσπάθειά σας να προσαρμοστείτε ξανά στο ρυθμό της ζωής σας ύστερα από τη θεραπεία του καρκίνου. Η κατανόηση αυτών των συναισθημάτων θα σας βοηθούσε να τα διαχειριστείτε, να αισθανθείτε πιο δυνατοί και πιο σίγουροι για τη νίκη σας.

Αλεξάνδρα Λεονταρίτου Ψυχολόγος


Διάγνωση του καρκίνου & αισθήματα

Μαθαίνοντας ότι έχεις καρκίνο, μπορεί να είναι ένα είδος σοκ. Πως αντιδράς; Ίσως νοιώσεις μουδιασμένος, φοβισμένος ή θυμωμένος. Ίσως να μην πιστέψεις τα λεγόμενα των γιατρών. Μπορεί να νοιώσεις μοναξιά, ακόμα και όταν οι συγγενείς και οι φίλοι σου βρίσκονται στον ίδιο χώρο. Αυτά τα συναισθήματα είναι φυσιολογικά. Για πολλούς ανθρώπους, οι πρώτες εβδομάδες μετά την διάγνωση είναι ιδιαίτερα δύσκολες. Τα αισθήματα είναι ποικίλα μαθαίνοντας ότι έχεις καρκίνο. Τα αισθήματα αυτά μπορούν να αλλάξουν από μέρα σε μέρα, ώρα σε ώρα ή ακόμα και από λεπτό σε λεπτό. Κάποια από τα συναισθήματα που μπορεί να βιώσεις είναι τα εξής:

   • Ελπίδα
   • Άρνηση
   • Θυμό
   • Φόβο
   • Άγχος
   • Ανησυχία
   • Κατάθλιψη
   • Λύπη
   • Ενοχή
   • Μοναξιά
   • Ευγνωμοσύνη

Όλα τα συναισθήματα είναι φυσιολογικά. " Άκουσα τον γιατρό να λέει, συγνώμη: Τα αποτελέσματα του τεστ έδειξαν ότι έχεις καρκίνο". Δεν άκουσα τίποτα άλλο. Το μυαλό μου ξαφνικά σταμάτησε, οι σκέψεις μου χάθηκαν και τότε συνέχισα να σκέφτομαι "όχι, νομίζω ότι πρέπει να έχει γίνει κάποιο λάθος". Αφότου έχεις ακούσει την λέξη καρκίνος μπορεί να νοιώσεις μια δυσφορία στην αναπνοή ή στο να αντιληφθείς και να ακούσεις τι ακριβώς έχει λεχθεί. Όταν επιστρέψεις στο σπίτι, ίσως αντιμετωπίσεις πρόβλημα στο να σκεφτείς, να φας και να κοιμηθείς. Άτομα με καρκίνο και όσοι βρίσκονται κοντά τους, έρχονται αντιμέτωποι με ποικίλα συναισθήματα. Αυτά τα συναισθήματα μπορούν ξαφνικά και χωρίς προειδοποίηση να αλλάξουν. Κατά καιρούς μπορεί να:

   • Νευριάζεις, να φοβάσαι ή να ανησυχείς.
   • Να μην πιστεύεις πραγματικά ότι έχεις καρκίνο.
   • Να αισθάνεσαι εκτός ελέγχου και μη ικανός να φροντίσεις τον εαυτό σου.
   • Να νοιώθεις λυπημένος, ένοχος ή μόνος.
   • Να έχεις μια δυνατή αίσθηση ελπίδας για το μέλλον.

ΕΛΠΙΔΑ

Αφότου το άτομο αποδεχτεί ότι έχει καρκίνο, συχνά βιώνει ένα αίσθημα ελπίδας. Υπάρχουν πολλοί λόγοι να νοιώθεις ελπίδα:

   • H θεραπεία του καρκίνου μπορεί να είναι επιτυχής. Εκατομμύρια άνθρωποι που πέρασαν τον καρκίνο, είναι σήμερα επιζώντες.
   • Τα άτομα με καρκίνο μπορούν να έχουν ενεργητικό ρόλο στα πράγματα ακόμα και κατά την φάση της θεραπείας.
   • Οι πιθανότητες να ζήσεις με ή πέρα από τον καρκίνο είναι περισσότερες σήμερα από ότι ήταν τα προηγούμενα χρόνια. Τα άτομα που αντιμετωπίζουν καρκίνο, ζουν πολλά χρόνια μετά το πέρας της θεραπεία τους.

Κάποιοι γιατροί πιστεύουν ότι η ελπίδα ίσως βοηθήσει το σώμα σου να ξεπεράσεις τον καρκίνο. Οι επιστήμονες ελέγχουν την ερώτηση κατά πόσον μια ελπιδοφόρα ματιά και μια θετική στάση, βοηθά τα άτομα να αισθανθούν καλύτερα. Εδώ υπάρχουν κάποιοι τρόποι με τους οποίους μπορείς να χτίσεις την αίσθηση της ελπίδας:

   • Γράψε τα συναισθήματα ελπίδας που βιώνεις και μίλα για αυτά με τους άλλους.
   • Σχεδίασε τις μέρες σου όπως συνήθιζες να κάνεις και πριν.
   • Μην περιορίσεις τα πράγματα που σου αρέσει να κάνεις μόνο επειδή έχεις καρκίνο.
   • Ψάξε για λόγους για τους οποίους να ελπίζεις.

Μπορεί να ανακαλύψεις την ελπίδα στην φύση, η μέσω της θρησκείας και τα πνευματικά σου πιστεύω. Μπορεί επίσης να βρεις ελπίδα στις ιστορίες των ανθρώπων με καρκίνο οι οποίοι ακολουθούν ενεργητικές ζωές. "Όσο μακριά και αν είναι η νύχτα, το χάραμα θα την διακόψει".

ΑΡΝΗΣΗ

Όταν διαγνωστείς για πρώτη φορά, ίσως έχεις πρόβλημα στο να πιστέψεις ή να αποδεχτείς το γεγονός ότι έχεις καρκίνο. Αυτό ονομάζεται άρνηση. Η άρνηση μπορεί να έχει και έναν βοηθητικό ρόλο, διότι μπορεί να σου δώσει χρόνο να προσαρμοστείς στο αποτέλεσμα της διάγνωσης. Η άρνηση μπορεί επίσης να σου δώσει χρόνο να αισθανθείς ελπίδα και να νοιώσεις καλύτερα για το μέλλον.

Μερικές φορές, η άρνηση είναι ένα σοβαρό πρόβλημα. Εάν διαρκέσει για αρκετό καιρό μπορεί να σε αποθαρρύνει από το να κάνεις την απαραίτητη θεραπεία. Μπορεί επίσης να αποτελέσει πρόβλημα το γεγονός ότι οι άλλοι αρνούνται ότι έχεις καρκίνο, ακόμα και αφότου εσύ το έχεις αποδεχτεί.

Τα καλά νέα είναι ότι οι περισσότεροι άνθρωποι (αυτοί με καρκίνο όπως επίσης και όσοι τους αγαπούν και τους νοιάζονται ) λειτουργούν μέσα από την άρνηση. Από την στιγμή που ξεκινά η θεραπεία, οι περισσότεροι άνθρωποι αποδέχονται το γεγονός ότι έχουν καρκίνο.

ΘΥΜΟΣ

Όταν αποδεχτείς ότι έχεις καρκίνο, ίσως αισθανθείς θυμό και φόβο. Είναι φυσιολογικό να αναρωτηθείς "γιατί εγώ;" και να νευριάσεις με:

   • Τον καρκίνο
   • Τους ειδικούς υγείας
   • Τους υγιείς φίλους και τον/την υγιή σύντροφο

Και αν είσαι θρήσκος, μπορεί ακόμα και να θυμώσεις κα με τον ίδιο τον θεό. Ο θυμός μερικές φορές προέρχεται από συναισθήματα που είναι δύσκολο να φανούν- όπως είναι ο φόβος, ο πανικός,  η ματαίωση, η ανησυχία και το αίσθημα της απελπισίας. Εάν αισθάνεσαι θυμωμένος, μην προσποιείσαι ότι όλα είναι εντάξει. Μίλα με την οικογένεια και τους φίλους για αυτό που σε απασχολεί. Τις περισσότερες φορές, η συζήτηση μπορεί να ασκήσει θετικό ρόλο στην ψυχολογική πίεση που βιώνεις.

ΦΟΒΟΣ ΚΑΙ ΑΝΗΣΥΧΙΑ

"Η λέξη καρκίνος φοβίζει όποιον άνθρωπο γνωρίζω. Είναι η διάγνωση που οι περισσότεροι άνθρωποι φοβούνται περισσότερο από κάθε άλλο". Είναι ιδιαίτερα τρομακτικό να ακούσεις ότι έχεις καρκίνο. Ίσως φοβηθείς ή ανησυχήσεις για τα εξής:

   • Το να πονάς, είτε από την θεραπεία είτε από τον καρκίνο.
   • Το να αισθάνεσαι άρρωστος ή να δείχνεις διαφορετικός ως αποτέλεσμα της θεραπείας.
   • Το να φροντίσεις την οικογένειά σου.
   • Το να πληρώσεις τους λογαριασμούς σου.
   • Το να κρατήσεις την δουλειά σου.
   • Τον ίδιο τον θάνατο.

Η οικογένεια και οι φίλοι σου ίσως ανησυχήσουν για τα εξής:

   • Το να σε δουν αναστατωμένο ή να πονάς.
   • Το να μην σου δίνουν αρκετή υποστήριξη, αγάπη και κατανόηση.
   • Το να ζήσουν χωρίς εσένα.

Κάποιοι φόβοι για τον καρκίνο είναι βασισμένοι σε ιστορίες, μύθους και ξεπερασμένες πληροφορίες. Οι περισσότεροι άνθρωποι νοιώθουν καλύτερα όταν γνωρίζουν την εξέλιξη και την πραγματική διάσταση του προβλήματος που αντιμετωπίζουν. Αισθάνονται λιγότερο φοβισμένοι όταν ενημερώνονται για τον καρκίνο και την θεραπεία του. Όπως είπε κάποιος που αντιμετώπιζε καρκίνο του προστάτη: "Διάβασα όσες περισσότερες πληροφορίες μπορούσα σχετικά με τον καρκίνο. Σκεπτόμενος το χειρότερο ήταν πιο τρομακτικό από το να υποθέτεις τι μπορεί να συμβεί. Γνωρίζοντας τα δεδομένα με έκανε να αισθάνομαι λιγότερο φοβισμένος".

ΣΤΡΕΣ

Το σώμα σου ενδέχεται να αντιδράσει στο στρες και την ανησυχία που συνοδεύει τον καρκίνο. Μπορεί να παρατηρήσεις τα εξής:

   • Την καρδιά σου να χτυπά δυνατά.
   • Να έχεις πονοκεφάλους ή μυϊκούς πόνους.
   • Να μην αισθάνεσαι ότι τρως ή να τρως μεγαλύτερη ποσότητα.
   • Να αισθάνεσαι άρρωστος στο στομάχι ή να έχεις διάρροια.
   • Να αισθάνεσαι ασταθής, αδύναμος ή ζαλισμένος.
   • Να έχεις ένα έντονο σφίξιμο στον λαιμό και το στήθος.
   • Να κοιμάσαι περισσότερο ή λιγότερο από πριν.
   • Να έχεις δυσκολία στην συγκέντρωση.

Το στρες μπορεί επίσης να ασκήσει κατασταλτικό ρόλο στην μάχη της ασθένειας. Μπορείς να μάθεις να διαχειρίζεσαι το στρες με διάφορους τρόπους:

   • Με άσκηση.
   • Με το να ακούς μουσική.
   • Με το να διαβάζεις βιβλία, ποίηση ή περιοδικά.
   • Με το να συμμετέχεις σε δραστηριότητες και χόμπι όπως η μουσική και τις τέχνες.
   • Με την χαλάρωση και τον διαλογισμό, με το να ξαπλώσεις και να παίρνεις χαλαρές εισπνοές και εκπνοές.
   • Με το να μιλήσεις και να εκφράσεις τα συναισθήματά σου σε συγγενείς και φίλους.

Εάν είσαι ανήσυχος για το στρες, μίλα με τον γιατρό σου. Αυτός μπορεί να σε βοηθήσει να απευθυνθείς σε κάποιον ειδικό ψυχικής υγείας. Μπορείς επίσης να συμμετέχεις σε ένα βιωματικό σεμινάριο για την διαχείριση του στρες. Το στοιχείο κλειδί είναι να ελέγχεις εσύ το στρες και όχι αυτό εσένα. "Με το να μιλάει ο ένας στον άλλο, αγαπάει ο ένας τον άλλο"

ΠΟΝΟΣ

Παρόλο που όλοι ανησυχούν για τον πόνο, ίσως να μην αποτελεί πρόβλημα για εσένα. Κάποιοι άνθρωποι δεν αισθάνονται καθόλου πόνο. Κάποιοι άλλοι τον αισθάνονται μία στο τόσο. Ο πόνος του καρκίνου μπορεί σχεδόν πάντοτε να ανακουφιστεί. Εάν πονάς, ο γιατρός μπορεί να σου παρέχει τρόπους να αισθανθείς καλύτερα.  Αυτοί περιλαμβάνουν:

   • Συνταγογραφημένα ή εναλλακτικά φάρμακα.
   • Θερμά ή ψυχρά επιθέματα (θερμοθεραπεία, κρυοθεραπεία).
   • Χαλάρωση, μασάζ ή το άκουσμα χαλαρωτικής μουσικής.
   • Άσκηση φαντασίας, όπως για παράδειγμα η μεταφορά σε μία θετική εικόνα και σκέψη (ένα μέρος που σε ηρεμεί και σε χαλαρώνει).
   • Περισπασμός της σκέψης μέσω της πραγματοποίησης κάποιας δραστηριότητας, ενός χόμπι ή οτιδήποτε άλλο μπορεί να αποτραβήξει την σκέψη από τον πόνο.

Υπάρχουν πολλοί τρόποι να έχεις τον έλεγχο του πόνου. Ο γιατρός επιθυμεί και χρειάζεται να έχει γνώση για τον πόνο σου. Όταν αντιμετωπίζεις τον πόνο είναι καλό να μιλάς δυνατά. Διαχειριζόμενος τον πόνο μπορεί να είναι βοηθητικό στο να διαχειριστείς και τα συναισθήματα που αναφέρθηκαν παραπάνω. Όταν περιγράφεις τον πόνο σου στον ειδικό γιατρό, ανέφερε:

   • Που αισθάνεσαι τον πόνο.
   • Τι είδους πόνος νοιώθεις (οξύ, ασθενή, σταθερό κ.λ.π).
   • Πόσο ισχυρή είναι η αίσθηση του πόνου.
   • Πόσο διαρκεί.
   • Τι ανακουφίζει τον πόνο και τι τον επιβαρύνει.
   • Τι είδους φαρμακευτική αγωγή λαμβάνεις και πόσο αποτελεσματική φαίνεται.

"Εάν συγκαλύπτεις την ασθένειά σου, δεν μπορεί να αναμένεις να θεραπευθείς!"
Οι κλίμακες πόνου ή τα σχετικά με τον πόνο άρθρα, είναι εργαλεία που μπορείς να χρησιμοποιήσεις ώστε να αξιολογήσεις το μέγεθος του πόνου που βιώνεις.
Αυτά τα εργαλεία μπορούν επίσης να βοηθήσουν τον γιατρό σου να βρει τρόπους για να σε ανακουφίσει από τον πόνο.

Είσαι το μόνο άτομο που μπορεί να αναφέρει για τον πόνο που αισθάνεται. Όταν βρίσκεσαι σε κατάσταση πόνου, δεν υπάρχει σωστή ή λανθασμένη απάντηση. Σε πολλές κλίμακες πόνου, σου ζητείτε να βαθμολογήσεις τον πόνο ως έναν αριθμό από το  1 έως το 10. Για παράδειγμα, μπορείς να χαρακτηρίσεις τον πόνο σου ως 0 ένα δεν αισθάνεσαι καθόλου πόνο. Μπορείς να χαρακτηρίσεις τον πόνο σου ως 10 ένα ο πόνος είναι ο χειρότερος πόνος που έχεις νοιώσει στην ζωή σου. Μπορείς να χρησιμοποιήσεις οποιονδήποτε αριθμό μεταξύ του 1 και του 10 για να χαρακτηρίσεις τον πόνο σου.

Όταν χρησιμοποιείς μια κλίμακα πόνου, να είσαι σίγουρος ότι έχεις χρησιμοποιήσει ένα εύρος. Για παράδειγμα μπορείς να πεις "σήμερα ο πόνος μου χαρακτηρίζεται ως 7 στο εύρος από 1 έως 10 ". Ένα σημειωματάριο πόνου είναι ένα άλλο εργαλείο που μπορείς να χρησιμοποιήσεις για να περιγράψεις τον πόνο. Με την χρήση ενός σημειωματάριου, δεν χρησιμοποιείς μόνο μία κλίμακα πόνου, αλλά επίσης καταγράφεις τι είναι αυτό που θεωρείς ότι προκάλεσε τον πόνο και τι σε έκανε να αισθανθείς καλύτερα.

ΕΛΕΓΧΟΣ ΚΑΙ ΑΥΤΟΕΚΤΙΜΗΣΗ

Όταν μαθαίνεις για πρώτη φορά ότι έχεις καρκίνο, αισθάνεσαι ότι η ζωή σου έχει φύγει από τον δικό σου έλεγχο. Μπορεί να αισθάνεσαι έτσι για τους εξής λόγους:

   • Ανησυχείς κατά πόσον θα ζήσεις ή θα πεθάνεις.
   • Η καθημερινή ρουτίνα σου διακόπτεται από συχνές επισκέψεις στον γιατρό και σε θεραπείες.
   • Οι άνθρωποι χρησιμοποιούν ιατρικές ορολογίες και όρους που δεν αντιλαμβάνεσαι.
   • Αισθάνεσαι ότι δεν μπορείς να κάνεις πράγματα και δραστηριότητες που απολαμβάνεις.
   • Αισθάνεσαι αβοήθητος.
   • Οι ειδικοί υγείας που σε περιθάλπουν, είναι άγνωστοι.

Ακόμα και όταν αισθάνεσαι εκτός ελέγχου, υπάρχουν τρόποι ώστε να ανακτήσεις το χαμένο έδαφος. Για παράδειγμα μπορείς :

   • Μπορείς να καλέσεις την ΕΘΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΗ ΥΠΟΣΤΗΡΙΞΗΣ 1069 και να έρθεις σε επικοινωνία με ένα ειδικό της ψυχικής υγείας, που θα σε βοηθήσει να διαχειριστείς την κατάσταση. Επίσης, μπορείς να επικοινωνήσεις με έναν ειδικό της ψυχικής υγείας, μέσω του διαδικτύου στο www.bestrong.org.gr, κάνοντας κλικ στο ONLINE SUPPORT πάνω δεξιά.
   • Να κάνεις ερωτήσεις: Επέτρεψε στους ειδικούς υγείας που είναι υπεύθυνοι για εσένα να αντιληφθούν πότε δεν κατανοείς αυτά που λένε ή όταν αναζητάς περισσότερες λεπτομέρειες για κάτι.
   • Κοίτα πέρα από τον καρκίνο: Πολλοί άνθρωποι που αντιμετωπίζουν τον καρκίνο αισθάνονται καλύτερα όταν παραμένουν απασχολημένοι. Μπορείς ακόμα να πάς στην δουλειά σου, ακόμα και όταν χρειάζεται να αναπροσαρμόσεις το πρόγραμμα σου. Μπορείς επίσης να πάρεις μέρος σε δραστηριότητες και χόμπι όπως η μουσική, οι τέχνες ή το διάβασμα.

Όπως έχει πει μια γυναίκα που αντιμετώπισε τον καρκίνο: "Όταν άρχισα να αισθάνομαι καλύτερα, έπιασα τον εαυτό μου να αναζητά διεξόδους δημιουργικότητας. Είχα πάντοτε υποσχεθεί στον εαυτό μου ότι κάποια μέρα θα παρακολουθούσα σχολή φωτογραφίας. Η ικανοποίησή μου με το νέο μου χόμπι με έκανε να αισθανθώ καλύτερα και σε άλλους τομείς της ζωής μου".


ΛΥΠΗ ΚΑΙ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ


Πολλοί άνθρωποι που αντιμετωπίζουν τον καρκίνο, αισθάνονται λύπη ή κατάθλιψη. Αυτή είναι μια φυσιολογική αντίδραση σε οποιαδήποτε σοβαρή ασθένεια. Όταν βρίσκεσαι σε φάση κατάθλιψης, μπορεί να αισθάνεσαι μια έλλειψη ενέργειας, ένα αίσθημα κόπωσης ή μειωμένη όρεξη. Η κατάθλιψη είναι μερικές φορές ένα πολύ σοβαρό πρόβλημα. Εάν αισθήματα λύπης και απόγνωσης φαίνεται να κατακλύζουν την ζωή σου, ίσως τότε έχεις κατάθλιψη. Παρακάτω αναφέρονται οχτώ συχνά σημάδια της κατάθλιψης. Επέτρεψε στον ειδικό υγείας να γνωρίζει ένας παρουσιάζεις κάποιο ή κάποια από τα συμπτώματα σχεδόν κάθε μέρα. "Γύρισε το πρόσωπό σου προς τον ήλιο και οι σκιές θα πέσουν πίσω σου".


Πρώιμα σημάδια κατάθλιψης : Σημείωσε τα σημάδια που αποτελούν πρόβλημα για εσένα:

   • Ένα συναίσθημα απελπισίας και απόγνωσης, ή ότι η ζωή έχει χάσει το νόημά της.
   • Έλλειψη ενδιαφέροντος σε συγγενείς και φίλους.
   • Έλλειψη ενδιαφέροντος σε χόμπι και δραστηριότητες που σου προκαλούσαν ενδιαφέρον στο παρελθόν.
   • Έλλειψη όρεξης ή έλλειψη όρεξης για φαγητό.
   • Να κλαις για μεγάλο χρονικό διάστημα ή πολλές φορές κατά την διάρκεια της ημέρας.
   • Προβλήματα ύπνου, συμπτώματα υπνηλίας ή αϋπνίας.
   • Αλλαγές στο πεδίο ενέργειάς σας.
   • Σκέψεις αυτοκαταστροφής. Αυτό περιλαμβάνει το να κάνεις σχέδια ή πράξεις αυτοκαταστροφής, όπως επίσης συχνές σκέψεις σχετικά με τον θάνατο.

Η κατάθλιψη μπορεί να θεραπευθεί. Ο γιατρός ίσως προτείνει κάποια φαρμακευτική αγωγή. Μπορεί επίσης να προτείνει την επίσκεψη σε κάποιο ειδικό σύμβουλο ψυχικής υγείας, σαν ένα τρόπο συναισθηματικής αποφόρτισης.


ΕΝΟΧΗ

Πολλοί άνθρωποι που αντιμετωπίζουν τον καρκίνο αισθάνονται ενοχές. Για παράδειγμα, μπορεί να κατηγορείς τον εαυτό σου γιατί προκαλείς αναστάτωση στα άτομα που σε περιβάλλουν και που αγαπάς. Ίσως έχεις δημιουργήσει την άποψη ότι είσαι ένα πρόσθετο βάρος για τους άλλους, είτε συναισθηματικά είτε οικονομικά. Επίσης μπορεί να φθονείς την υγεία των άλλων και να ντρέπεσαι για αυτό σου το συναίσθημα. Μπορεί ακόμα να ντρέπεσαι για τις επιλογές του τρόπου ζωής που μπορεί να σε οδήγησαν στον καρκίνο. Για παράδειγμα, ότι η έκθεση στον ήλιο είναι αυτή που προκάλεσε τον καρκίνο του δέρματος ή ότι το κάπνισμα σε οδήγησε στον καρκίνο των πνευμόνων.
Αυτά τα συναισθήματα είναι όλα φυσιολογικά. Μια γυναίκα με καρκίνο του μαστού είπε: "Όταν αισθάνομαι τύψεις ότι προκάλεσα την ασθένειά μου, σκέφτομαι τα μικρά παιδιά που έχουν καρκίνο. Αυτό με κάνει να συνειδητοποιώ ότι ο καρκίνος μπορεί να εμφανιστεί έτσι απλά. Δεν είναι δικό μου λάθος". Η οικογένεια και οι φίλοι σου μπορεί επίσης να αισθάνονται ενοχές επειδή:

   • Είναι υγιείς ενώ εσύ είσαι άρρωστος.
   • Δεν μπορούν να σε βοηθήσουν όσο εκείνοι θα ήθελαν.
   • Αισθάνονται αγχωμένοι και ανυπόμονοι.

Μπορεί επίσης να αισθάνονται ενοχές όταν δεν πιστεύουν ότι μπορούν να σου δώσουν όλη την φροντίδα και την κατανόηση που χρειάζεσαι. Τα συμβουλευτικά και υποστηρικτικά γκρουπ μπορούν να βοηθήσουν σε αυτά τα αισθήματα ενοχής που βιώνεις. Επέτρεψε στον γιατρό ή την νοσοκόμα να γνωρίζει εάν εσύ ή κάποιος από την οικογένειά σου, θα ήθελε να μιλήσει σε έναν σύμβουλο ψυχικής υγείας ή να συμμετάσχει σε ένα γκρουπ υποστήριξης. "Η χαρά που την μοιράζεσαι, είναι διπλή χαρά. Η θλίψη που την μοιράζεσαι είναι η μισή θλίψη".


ΜΟΝΑΞΙΑ


Οι άνθρωποι με καρκίνο συχνά αισθάνονται μοναξιά και απομόνωση από τους άλλους. Ίσως παρατηρήσεις ότι οι φίλοι σου, έχουν ιδιαίτερη δυσκολία στο να διαχειριστούν τον καρκίνο σου, γεγονός που τους κάνει να μην σε επισκέπτονται. Κάποιοι άλλοι ίσως δεν μπορούν ακόμα και να σε καλέσουν στο τηλέφωνο. Ίσως αισθάνεσαι ιδιαίτερα άρρωστος ώστε να συμμετέχεις σε δραστηριότητες και χόμπι που συνήθιζες να απολαμβάνεις. Επίσης, κάποιες φορές ακόμα και όταν βρίσκεσαι με άτομα που αγαπάς και νοιάζεσαι, μπορεί να αισθάνεσαι ότι κανείς δεν κατανοεί αυτό που περνάς.
Ίσως αισθάνεσαι λιγότερο μόνος όταν συναντάς άτομα που περνούν τον καρκίνο. Πολλοί άνθρωποι αισθάνονται καλύτερα  όταν συμμετέχουν σε ένα γκρουπ υποστήριξης και μιλούν με άτομα που αντιμετωπίζουν τις ίδιες προκλήσεις.

Δεν είναι οποιοσδήποτε ικανός και έχει την διάθεση να συμμετέχει σε ένα γκρουπ υποστήριξης. Κάποια άτομα προτιμούν να μιλούν με μόνο ένα άτομο την φορά. Μπορεί να αισθάνεσαι καλύτερα με το να μιλάς σε κάποιο φίλο ή σε κάποιο μέλος της οικογένειάς σου, έναν σύμβουλο ψυχικής υγείας, ένα κοινωνικό λειτουργό ή ένα μέλλος της πίστης ή της πνευματικής κοινότητας.


ΕΥΓΝΩΜΟΣΥΝΗ

"Συνεχίζω να έχω άσχημες μέρες, αλλά ξέρεις, δεν μιλώ για αυτές. Τις ξεχνώ. Σκέφτομαι μόνο τα καλά που μου έχουν συμβεί και έχω πολλές όμορφες στιγμές όταν είμαι με τα εγγόνια μου, όταν πηγαίνω στην εκκλησία και όταν συναντώ τους φίλους μου". Κάποιοι άνθρωποι βλέπουν τον καρκίνο σαν μια κλήση αφύπνισης.
Ίσως συνειδητοποιούν την σημασία του να απολαμβάνεις τα μικρά πράγματα στην ζωή. Πηγαίνουν σε μέρη που δεν είχαν επισκεφτεί ποτέ μέχρι τότε. Τελειώνουν εργασίες που είχαν ξεκινήσει και τις είχαν βάλλει στο περιθώριο. Επενδύουν περισσότερο χρόνο στην οικογένειά και τους φίλους και  βελτιώνουν τις  σχέσεις τους ευρύτερα.
Μπορεί να φαίνεται δύσκολο στην αρχή, αλλά μπορείς να βρεις χαρά στην ζωή σου. Κράτα σημειώσεις με τα πράγματα που σου προκαλούν χαρά. Δώσε προσοχή στα πράγματα που κάνεις στην καθημερινότητα και που απολαμβάνεις. Μπορεί να είναι τόσο απλά όσο το να πίνεις τον πρωινό καφέ σου, να κάθεσαι με το κατοικίδιό σου ή το  να μιλάς με έναν φίλο. Αυτές οι μικρές, μέρα με τη μέρα δραστηριότητες μπορούν να σου προσφέρουν άνεση και ευχαρίστηση.
Μπορείς επίσης να κάνεις πράγματα που έχουν μεγαλύτερη αξία για εσένα. Ο καθένας έχει ιδιαίτερα πράγματα, μικρά ή μεγάλα, που προσδίδουν ιδιαίτερο νόημα στην ζωή του.  Για εσένα μπορεί να είναι το να πηγαίνεις βόλτα στο πάρκο της πόλης σου. Μπορεί να είναι το να προσεύχεσαι σε συγκεκριμένο παρεκκλήσι ή το να παίζεις γκολφ ή άλλα αθλήματα που σου προκαλούν ενδιαφέρον. Οτιδήποτε και να επιλέξεις, αγκάλιασε τα πράγματα που σου προκαλούν χαρά  και ευγνωμοσύνη και πραγματοποίησέ τα.


Μιχάλης Πατρικαρέας
Ψυχολόγος-Κοινωνιολόγος

Αισθήματα μετά την θεραπεία του καρκίνου

Ο καρκίνος είναι μία εμπειρία που μπορεί να επηρεάσει πολλούς τομείς της ζωής μας. Δεν επηρεάζεται μόνο το σώμα μας, αλλά και το μυαλό, και η ψυχή μας. Μπορεί να νιώσετε και συναισθηματικές επιπτώσεις μέσα σε όλες αυτές τις αλλαγές. Όταν η θεραπεία τελειώσει, αυτά τα συναισθήματα και οι επιπτώσεις τους, μπορεί να συνεχίσουν να υπάρχουν, ή καινούριες να «εμφανιστούν». Δεν υπάρχουν συγκεκριμένα συναισθήματα που αφορούν την νίκη του καρκίνου. Κάθε νικητής είναι μοναδικός όπως και η εμπειρία του.

Το πιο πιθανό είναι να νιώσετε έναν συνδυασμό συναισθημάτων, μερικά εκ των οποίων μπορεί να είναι θετικά. Για παράδειγμα, μπορεί να αισθανθείτε ικανοποίηση που ήρθατε πιο κοντά σε ορισμένους ανθρώπους του οικογενειακού ή κοινωνικού σας κύκλου, ή και αυτοπεποίθηση που ανακαλύψατε τι δυνάμεις έχετε ως άνθρωπος. Από την άλλη μεριά, μπορεί μερικά από αυτά τα συναισθήματα να σας κάνουν να μην αισθάνεστε άνετα, να σας μπερδεύουν και ορισμένες φορές να σας καταβάλλουν. Εάν αισθάνεστε κάπως έτσι κατά τη διάρκεια της θεραπείας σας, μη φοβάστε! Δεν είστε οι μόνοι! Πολλοί νικητές εκφράζουν ότι η διαχείριση συναισθημάτων μπορεί να αρκετά δύσκολη και επίπονη.

Οι αλλαγές στα συναισθήματα και στη διάθεση γενικότερα κατά τη διάρκεια της θεραπείας, είναι πολύ σύνηθες.
Για παράδειγμα, κατά τη διάρκεια της διάγνωσης μπορεί να αισθανθήκατε φόβο, στεναχώρια, ανησυχία. Μετά, μπορεί να αισθανθήκατε πιο αισιόδοξοι όταν αποφασίσατε την θεραπεία που θα ακολουθήσετε. Κατά τη διάρκεια της θεραπείας μπορεί να αισθανθήκατε πολλαπλές αλλαγές στη διάθεσή σας. Πολλοί νικητές περιγράφουν την περίοδο της θεραπείας σαν έναν «ανεμόμυλο» συναισθημάτων- μία πάνω, μία κάτω.

Μετά τη θεραπεία, πολλοί νικητές είναι έκπληκτοι με τον εαυτό τους, ειδικά όταν ανακαλύπτουν ότι έχουν συνεχείς εναλλαγές στα συναισθήματα και τη διάθεσή τους. Μερικοί, μετά την ολοκλήρωση της θεραπείας τους νιώθουν μεγάλη ένταση και εξάντληση. Πολλοί νικητές περιγράφουν εκείνη την περίοδο ως την πιο συναισθηματική και ασυνήθιστη περίοδο της ζωής τους. Μπορεί να έχετε παρόμοιες επιπτώσεις στην προσπάθειά σας να προσαρμοστείτε ξανά στο ρυθμό της ζωής σας ύστερα από τη θεραπεία του καρκίνου. Η κατανόηση αυτών των συναισθημάτων θα σας βοηθούσε να τα διαχειριστείτε, να αισθανθείτε πιο δυνατοί και πιο σίγουροι για τη νίκη σας.

Γιατί τα συναισθήματα είναι τόσο ανάμεικτα μετά τη θεραπεία;

Μπορεί να περιμένατε να νιώσετε μία ανακούφιση. Μπορεί να νιώσατε φόβο. Μπορεί και να εκπλαγήκατε, εάν ανακαλύψατε πως ακόμα και τώρα δεν νιώθετε άνετα και έχετε αναπάντητα ερωτήματα. Μπορεί επίσης να εκπλαγήκατε από το πόσα ανάμεικτα συναισθήματα σας κυριαρχούν όταν η θεραπεία τελειώνει και χρειαστεί να βρείτε τον παλιό σας ρυθμό για να συνεχίσετε τη ζωή σας. Αυτό μπορεί να συμβεί για διάφορους λόγους:

   • Συναισθήματα που αφορούν την εμπειρία σας με τον καρκίνο μπορεί ξαφνικά να «βγουν» στην επιφάνεια. Μέχρι τώρα, μπορεί να «καταναλώσατε» πολύ χρόνο και ενέργεια για να διαχειριστείτε το θέμα της διάγνωσης και της θεραπείας. Η προσοχή σας ήταν επικεντρωμένη στο να βρείτε μία καλή ιατρική ομάδα, να πάρετε την καλύτερη απόφαση που μπορείτε για τη θεραπεία σας και να την ακολουθήσετε. Μπορεί μέσα από αυτή τη διαδικασία να βάλατε λίγο στην άκρη τα συναισθήματά σας, να μην τα προσέξατε και να μην τους δώσατε τη σημασία που και αυτά χρειάζονται.
   • Μπορεί να μην ήσαστε προετοιμασμένοι για τις συναισθηματικές συνέπειες. Μπορεί να έχετε διαβάσει ή να έχετε ακούσει πολλά όσον αφορά τα πρακτικά θέματα που αφορούν τον καρκίνο και για το τι να περιμένετε. Αλλά μπορεί να μην έχετε διαβάσει ή ακούσει και τόσα πολλά για τις συναισθηματικές συνέπειες του καρκίνου. Οι συναισθηματικές συνέπειες του καρκίνου μπορεί να παραβλέπονται ειδικά όταν συζητάτε θέματα που αφορούν τις πρακτικές και σωματικές συνέπειες του.
   • Οι άνθρωποι γύρω σας μπορεί να μην καταλαβαίνουν τη συναισθηματική φόρτιση που επιφέρει η θεραπεία. Τα οικογενειακά σας μέλη, οι φίλοι σας, ακόμα και η ιατρική ομάδα που σας επιβλέπει, μπορεί να θέλει να γιορτάσει μαζί σας τη νίκη σας μέσα από τη θεραπεία και την εμπειρία του καρκίνου. Μπορεί να περιμένουν από εσάς να επανέλθετε στον παλιό ρυθμό της ζωής σας και να συνεχίσετε χωρίς να σκέφτονται τα συναισθήματά σας και το πόσο δύσκολο μπορεί να είναι αυτό για εσάς. Η αναγνώριση των φόβων και της λύπης σας κατά τη διάρκεια που οι άνθρωποι γύρω σας χαίρονται για την δική σας νίκη, μπορεί να είναι κάτι αρκετά επίπονο και συνεπώς να σας κάνει να αισθάνεστε κάπως μόνοι με αυτά τα συναισθήματα.

Τα συναισθήματά μας συνήθως «βγαίνουν» στην επιφάνεια χωρίς προειδοποίηση. Η επίγνωση αυτών των συναισθημάτων όμως μπορεί να σας βοηθήσει να κατανοήσετε αυτό που βιώνετε ή νιώθετε και μέσα από αυτό να βρείτε τρόπους που σας ταιριάζουν για να διαχειριστείτε τις συνέπειές τους.

Συναισθηματικές συνέπειες σχετικά με το τέλος της θεραπείας

Όταν η θεραπεία σας τελειώνει, μπορεί να αισθάνεστε ένα είδος ενθουσιασμού για το μέλλον, ανακούφιση για το τέλος της θεραπείας, ετοιμότητα να συνεχίσετε τη ζωή σας όπως παλιά. Μπορεί όμως να αισθάνεστε και ανησυχία για το μέλλον, θυμό που βιώσατε τον καρκίνο, ντροπή που χρειάστηκε να βασιστείτε σε άλλους για βοήθεια. Μπορεί επίσης να διακατέχεστε από σκέψεις, συναισθήματα και αντιδράσεις που δεν αναφέρουμε εδώ.

Η επίγνωση των πιο συνηθισμένων συναισθηματικών συνεπειών, θα σας βοηθούσε να καταλάβετε και να διαχειριστείτε τα αισθήματά σας. Επίσης, η αναγνώριση των διαφορών ανάμεσα σε αυτά τα αισθήματα (πχ. Θλίψη, ενοχή) δεν είναι πάντα εύκολη. Μερικά αισθήματα που εμφανίζονται από κοινού στους νικητές είναι:

   • Φόβος μην επανέλθει: Θα επανέλθει ο καρκίνος; Ο φόβος μην επανέλθει ο καρκίνος είναι ο πιο συνήθης στους νικητές. Μπορεί να ανησυχείτε ιδιαίτερα εάν εξακολουθείτε να έχετε συμπτώματα από τον ίδιο τον καρκίνο ή τη θεραπεία του.

   • Άγχος: Μερικοί νικητές εκφράζουν ότι η περίοδος που ακολουθεί το τέλος της θεραπείας είναι γεμάτη αβεβαιότητα και άγχος. Μπορεί να αισθάνεστε ότι ο φόβος μην επανέλθει είναι ένα συνεχόμενο βάρος για εσάς. Τα αναπάντητα ερωτήματα για το μέλλον, οι επαναληπτικές εξετάσεις αλλά και η αλλαγή που επέφερε στη ζωή σας η εμπειρία του καρκίνου, είναι προβληματισμοί που μπορεί να σας γεμίζουν άγχος.

   • Η εικόνα του σώματος: Εάν ο καρκίνος επέφερε σωματικές αλλαγές, μπορεί να ανησυχείτε για την εικόνα σας προς τους ανθρώπους γύρω σας. Μπορεί να αισθάνεστε διαφορετικά για το σώμα σας πλέον και αυτό να επηρεάζει την εικόνα που έχετε για τον εαυτό σας.

   • Θλίψη: Η θλίψη είναι ένα συναίσθημα λύπης, δυσαρέσκειας, δυστυχίας που μπορεί να προκληθεί από αναπάντεχες αλλαγές και αγχογόνες καταστάσεις. Η θλίψη μπορεί να είναι το λιγότερο αναμενόμενο συναίσθημα μετά το τέλος της θεραπείας σας. Ωστόσο, η λύπη είναι ένα κοινό συναίσθημα που παρατηρείται ιδιαίτερα τους πρώτους μήνες μετά τη θεραπεία. Καθώς ήσασταν αφοσιωμένοι στα πρακτικά ζητήματα της θεραπείας σας, μπορεί να μην συλλογιστήκατε ποτέ σε βάθος τις αλλαγές που επέφερε ο καρκίνος στη ζωή σας αλλά και το πώς θα προσαρμοστείτε σε αυτές. Μπορεί να βιώσατε απώλειες μέσω του καρκίνου που χρειάζονται χρόνο για να τις αποδεχτείτε. Είναι όμως μία φυσιολογική αντίδραση στην προσπάθειά σας να προσαρμοστείτε στις αλλαγές που έχουν συμβεί.

   • Κατάθλιψη: Η κατάθλιψη είναι λίγο διαφορετική από τη θλίψη. Και η κατάθλιψη μπορεί να προκληθεί από αναπάντεχα, αγχογόνα γεγονότα ή απώλεια, ή από κάποια χημική αλλαγή που έχει υποστεί ο εγκέφαλος. Η κατάθλιψη είναι πολύ πιο έντονη από τη θλίψη και διαρκεί περισσότερο. Μερικά συμπτώματα της κατάθλιψης είναι: Μόνιμες αλλαγές στις διατροφικές σας συνήθειες, Έλλειψη ενδιαφέροντος σε δραστηριότητες που σας άρεσαν, Προβλήματα αϋπνίας, Συναισθήματα όπως εξάντληση, αγανάκτηση, απαισιοδοξία, Ανικανότητα να νιώσετε οποιαδήποτε είδους χαρά, Ανικανότητα συγκέντρωσης, Αυτοκτονικές σκέψεις. Η κατάθλιψη είναι θεραπεύσιμη. Εάν έχετε κάποια από αυτά τα συμπτώματα ή άλλα συμπτώματα που σας εμποδίζουν να αισθάνεστε ο εαυτός σας ή που γενικότερα σας εμποδίζουν να έχετε μία ευχάριστη διάθεση, μιλήστε στην ιατρική ομάδα που σας επιβλέπει ή κάποιον εξειδικευμένο ψυχολόγο.

   • Απώλεια: Η απώλεια κάποιου αγαπημένου προσώπου ή οποιαδήποτε άλλη απώλεια σωματικής ή υλικής φύσεως που είναι σημαντική για εσάς, προκαλλεί πόνο και θλίψη. Η θλίψη είναι η φυσική επίδραση ενός ανθρώπου όσον αφορά την απώλεια. Η θλίψη είναι κάτι παραπάνω από στεναχώρια ή κατάθλιψη γιατί υπάρχει για μεγάλο χρονικό διάστημα και συνήθως εμπεριέχει συναισθήματα όπως την απόρριψη, τον θυμό, την άρνηση. Οι νικητές και οι οικογένειές τους μπορεί να αντιμετωπίσουν πολλών ειδών απώλειες ως αποτέλεσμα της εμπειρίας του καρκίνου, όπως την απώλεια μίας δουλειάς, της οικονομικής ή συναισθηματικής σταθερότητας, της σωματικής υγείας ή ενός σημαντικού στόχου ζωής. Η κατανόηση και διαχείριση της θλίψης είναι μία διεργασία που χρειάζεται χρόνο και περιλαμβάνει ποικιλία συναισθημάτων και προβληματισμών.

   • Ενοχές: Οι ενοχές είναι άλλη μία συναισθηματική συνέπεια που μπορεί να σας εκπλήξει μετά την ολοκλήρωση της θεραπείας σας. Οι ενοχές είναι ένα συναίσθημα που βιώνετε όταν σκέφτεστε ότι εσείς είστε υπεύθυνος για κάτι που έχει συμβεί. Μπορεί να σκέφτεστε ότι κάτι που κάνατε εσείς προκάλεσε τον καρκίνο. Μπορεί να αισθάνεστε ενοχή που εσείς νικήσατε τον καρκίνο ενώ άλλοι όχι, ή μπορεί και να ανησυχείτε ότι αποτελέσατε «βάρος» για τα αγαπημένα σας πρόσωπα. Όποιος και να είναι ο λόγος, η ενοχή είναι ένα σύμπλεγμα συναισθημάτων που είναι δύσκολο να κατανοηθεί και να εκφραστεί.

   • Αβεβαιότητα: Μπορεί να αισθάνεστε αβέβαιοι για διάφορες πτυχές της ζωής σας. Η κατάσταση της υγείας σας μπορεί να είναι η πρωταρχική σας ανησυχία. Μπορεί να αισθάνεστε αγχωμένοι όσο οι πιο σημαντικές ημερομηνίες (όπως οι επαναληπτικές σας εξετάσεις) πλησιάζουν. Μπορεί να ανησυχείτε περισσότερο από ότι συνήθως για την υγεία σας. Πλέον ακόμα και η έννοια του κρυολογήματος ή του πονοκεφάλου μπορεί να έχει άλλη σημασία. Μπορεί να αντιμετωπίζετε δυσκολία να κάνετε σχέδια για το μέλλον σας. Παρ’ όλο που η αβεβαιότητα επηρεάζει τον κάθε άνθρωπο διαφορετικά, σχεδόν όλοι οι νικητές ζουν με κάποια αβεβαιότητα για το μέλλον.

   • Θυμός: Ο θυμός είναι ένα συναίσθημα που μπορεί να έχει διάφορα επίπεδα. Τα επίπεδα αυτά κυμαίνονται από μία μικρή ενόχληση που μπορεί να νιώσετε μέχρι τον εκνευρισμό, την έξαρση, το ξέσπασμα. Προκλήσεις σε πολλούς τομείς της ζωής σας μπορεί να σας κάνουν να νιώσετε θυμό. Μπορεί να αισθάνεστε αδικημένος που η ζωή σας δεν έχει πλέον τον φυσιολογικό ρυθμό που είχε πριν την διάγνωσή σας. Μπορεί να πασχίζετε σωματικά και ψυχικά με τα συμπτώματα της θεραπείας. Μπορεί να αισθάνεστε θυμό όταν καταστάσεις ή άνθρωποι γύρω σας, σας υπενθυμίζουν τι έχετε χάσει εξαιτίας του καρκίνου. Σωματική, ψυχική, οικονομική, πνευματική ή συναισθηματική εξάντληση μπορεί επίσης να σας οδηγήσουν στον θυμό. Κατανοήστε τον θυμό σας και βρείτε τον τρόπο που σας ταιριάζει για να τον διαχειριστείτε.

   • Συναισθηματική / Πνευματική φόρτιση: Μπορεί να νιώθετε ότι έχετε βαλτώσει, ότι έχετε φθαρεί ή ότι δεν μπορείτε να αισθανθείτε πλέον τίποτα λόγο της επίπονης αυτής εμπειρίας σας. Αυτό είναι πολύ σύνηθες για πολλούς νικητές. Μετά το στρες της θεραπείας, μπορεί να αισθάνεστε ότι είστε ανίκανοι για κάτι καινούριο. Μπορεί ακόμη και να «απενεργοποιήσατε» όλα σας τα συναισθήματα για να προστατέψετε τον εαυτό σας και αυτούς που αγαπάτε. Επίσης, η ικανότητα να κατανοείτε τις εμπειρίες της ζωής σας είναι πολύ σημαντική για την ψυχική σας υγεία. Μπορεί να είναι δύσκολο βρείτε τρόπους για να καταλάβετε τι πήρατε μέσα από την εμπειρία σας, ειδικά εάν η θεραπεία σας ήταν επίπονη. Η κατανόηση του γιατί συμβαίνουν κάποια πράγματα με τον τρόπο που συμβαίνουν, είναι περίπλοκη. Η αναζήτηση νοήματος συνήθως ξεκινά την περίοδο της διάγνωσης και μπορεί να συνεχιστεί και για πολλά χρόνια μετά τη θεραπεία. Η πιο συνήθης ερώτηση «Γιατί σε μένα;» μπορεί να είναι αρκετά δύσκολη για να την απαντήσετε, ειδικά εάν ζείτε με αβεβαιότητα για την υγεία και το μέλλον σας. Η εικόνα του τωρινού τρόπου ζωής σας μπορεί να είναι αρκετά διαφορετική από τον τρόπο που την φανταζόσασταν, ή που έπρεπε να είναι. Μπορεί να νιώσετε εξάντληση καθώς επανεξετάζετε τις αξίες σας, τα ονειρά σας, τους στόχους σας, καθώς αναζητάτε τι δίνει στη ζωή σας ποιότητα, νόημα και χαρά.

Είναι φυσιολογικές αυτές οι συναισθηματικές συνέπειες;

Το να έχετε μερικές από τις παραπάνω συναισθηματικές συνέπειες είναι φυσιολογικό και πολύ κοινό μετά την αποθεραπεία σας.
Ωστόσο, εάν αισθάνεστε κατάθλιψη, ανησυχία ή άγχος την περισσότερη ώρα της ημέρας, είναι ένα σημάδι που δείχνει ότι χρειάζεστε λίγο περισσότερο προσοχή στη διαχείριση των συναισθημάτων σας. Καλό θα ήταν να μιλήσετε με την ιατρική ομάδα που σας επιβλέπει ή σε έναν εξειδικευμένο ψυχολόγο για το πώς μπορείτε να βοηθηθείτε και να διαχειριστείτε τα συναισθήματά σας ώστε να μην αποτελούν «εμπόδιο» στην καθημερινότητά σας.

Σημάδια που δείχνουν ότι έχετε συναισθηματικά συμπτώματα


Τα συναισθήματα μπορεί να προκαλλέσουν αντιδράσεις στο σώμα σας, στη συμπεριφορά σας, στον τρόπο που σκέφτεστε.

Στο σώμα:

   • Κλάμα
   • Κούραση
   • Αδιαθεσία
   • Αϋπνία
   • Ένταση
   • Αλλαγή στις διατροφικές συνήθειες

Στη συμπεριφορά:

   • Η αποφυγή ανθρώπων ή πραγμάτων που σας θυμίζουν την εμπειρία του καρκίνου.
   • Η συνεχής ανάγκη για επιβεβαίωση από φίλους και οικογένεια ότι είστε καλά.
   • Η έλλειψη αυτοπεποίθησης.
   • Η απομάκρυνση από ανθρώπους ή δραστηριότητες που αγαπούσατε.
   • Η αίσθηση συνεχούς κακοδιαθεσίας.
   • Αντιδραστικότητα.
   • Προβλήματα επικοινωνίας με άλλους.

Στον τρόπο σκέψης:

   • Να μην μπορείτε να βγάλετε από το μυαλό σας την εμπειρία του καρκίνου.
   • Υπερβολική προσοχή σε θέματα υγείας.
   • Έλλειψη συγκέντρωσης.
   • Δυσκολία στη λήψη αποφάσεων.

Μέχρι πότε θα έχω αυτές τις συναισθηματικές συνέπειες;

Η δουλειά των ερευνητών πάνω στο συγκεκριμένο θέμα (η οποία συνεχίζεται) υποστηρίζει ότι με τον καιρό οι περισσότεροι νικητές προσαρμόζονται θετικά στα άγχη που έχουν δημιουργηθεί από τον καρκίνο και την θεραπεία του. Οι συναισθηματικές αντιδράσεις όσον αφορά τον καρκίνο, μπορεί να αλλάζουν με τον καιρό. Μπορεί στην αρχή της θεραπείας σας να είναι/ήταν εντελώς διαφορετικά από ότι θα είναι/ήταν μετά τη θεραπεία σας.

Σταδιακά, καθώς προσαρμόζεστε ή αποδέχεστε την εμπειρία του καρκίνου και αφήνετε τον εαυτό σας να αντιλαμβάνεται και να κατανοεί τα συναισθήματά σας, οι συναισθηματικές συνέπειες γίνονται όλο και λιγότερο έντονες, όλο και πιο αραιές. Ακόμα και οι αναμνήσεις που αφορούν την κόπωσή σας κατά τη διάγνωση και τη θεραπεία σας, αρχίζουν σιγά σιγά να θολώνουν. Μπορεί να φτάσετε και στο σημείο να διαπιστώσετε πως άλλα γεγονότα της ζωής σας έχουν πλέον σημασία. Βέβαια οι συναισθηματικές αυτές συνέπειες μπορεί να «αφυπνιστούν» ακόμα και χρόνια μετά τη θεραπεία σας όταν:

   • Έρχεστε σε επαφή με μυρωδιές, γεύσεις ή ακούσματα που σας θυμίζουν τη θεραπεία σας.
   • Πρέπει να πάτε για τις επαναληπτικές σας εξετάσεις.
   • Ακούτε ότι κάποιος άλλος έχει καρκίνο.
   • Πλησιάζουν σημαδιακές ημερομηνίες (πχ. Η ημέρα της διάγνωσης).
   • Αντιμετωπίζετε σωματικά συμπτώματα λόγω της θεραπείας σας.
   • Είστε σε περίοδο μεγάλου στρες στη ζωή σας.

Μπορούν αυτές οι συναισθηματικές συνέπειες να επαναφέρουν τον καρκίνο;

Ερευνητές έχουν βρει ότι οι συναισθηματικές αυτές συνέπειες δεν μπορούν να επαναφέρουν τον καρκίνο. Ωστόσο, υπάρχει έρευνα που υποστηρίζει ότι κρατώντας θετική στάση για τη θεραπεία σας και έχοντας έναν ενεργητικό ρόλο στην φροντίδα του εαυτού σας, μπορεί κάλλιστα να βελτιώσει και τη σωματική αλλά και την πνευματική σας υγεία.

Γιατί είναι σημαντικό να προσέχουμε τις συναισθηματικές μας συνέπειες;


Η προσοχή στις συναισθηματικές συνέπειες, ιδιαίτερα σε συναισθήματα που σας κάνουν να αισθάνεστε άβολα, δεν είναι εύκολη. Η προσοχή αυτή όμως ακόμα και εφόσον έχετε τελειώσει τη θεραπεία σας είναι σημαντική για πολλούς λόγους. Η εκδήλωση συναισθημάτων έναντι του να τα κρατάτε μέσα σας, μειώνει το στρες και προωθεί πνευματική και σωματική υγεία. Το συνεχόμενο στρες μπορεί να επηρεάσει τις ορμόνες και το ανοσοποιητικό σας σύστημα και αυτό μπορεί να καθυστερήσει την αποθεραπεία σας. Υπάρχουν ενδείξεις ότι η κοινωνική μαζί με την ιατρική υποστήριξη μπορεί να βελτιώσουν την ποιότητα της ζωής σας. Η προσοχή στα συναισθήματά σας μπορούν επίσης να σας βοηθήσουν και σε άλλα πράγματα όπως:

   • Να αφήσετε λίγο χώρο και για θετικά συναισθήματα –πχ. Κουράγιο, αυτοπεποίθηση, ελπίδα.
   • Να ζείτε πιο ολοκληρωμένα.
   • Να επικοινωνείτε καλύτερα με την οικογένεια, τους φίλους σας.
   • Να αναπτύξετε δεξιότητες που θα σας βοηθήσουν να αντιμετώπισετε και άλλους στρεσογόνους παράγοντες της ζωής σας.
   • Να αποκτήσετε βαθύτερη κατανόηση των εμπειριών σας.

Ο καρκίνος επιφέρει αλλαγές που μπορεί να μην είναι πάντα οι χειρότερες. Μπορεί να επιφέρει και μία υγιή προσωπική πνευματική ανάπτυξη. Η εμπειρία του καρκίνου και οι συναισθηματικές σας συνέπειες μπορεί να αποτελέσουν ένα καλό εφόδιο για το μέλλον σας.

Τι μπορείτε να κάνετε

Επιλέξτε εσείς ποια είναι τα βήματα που σας ταιριάζουν περισσότερο.


   • Δώστε στον εαυτό σας την ευκαιρία να ελευθερώσει τα συναισθήματά του. Μην ξεχνάτε ότι έχετε το δικαίωμα να εκφράζετε τα συναισθήματά σας χωρίς να σας κρίνουν.
   • Βρείτε μία ομάδα υποστήριξης. Οι ομάδες υποστήριξης σας προσφέρουν ένα ασφαλές περιβάλλον για να μοιραστείτε τις εμπειρίες σας με άλλους νικητές και να μάθετε νέους τρόπους να χειριστείτε δύσκολες περιστάσεις, ή να μιλήσετε για τα συναισθήματά σας. Εάν αισθάνεστε άβολα να συζητάτε για συγκεκριμένα θέματα με την οικογενειά σας ή τους φίλους σας, μια ομάδα υποστήριξης μπορεί να σας προσφέρει την άνεση και το μέρος για να μιλήσετε ελεύθερα για ό,τι είναι σημαντικό για εσάς.
   • Σκεφτείτε να το συζητήσετε με έναν εξειδικευμένο ψυχολόγο. Ρωτήστε ένα μέλος από την ιατρική ομάδα που σας επιβλέπει να σας συστήσει σε έναν εξειδικευμένο ψυχολόγο. Ή ρωτήστε στην ιστοσελίδα μας και η ομάδα εθελοντών θα σας ενημερώσει για το πού μπορείτε να απευθυνθείτε.
   • Φροντίστε τον εαυτό σας. Οι συναισθηματικές συνέπειες μπορεί να προκαλέσουν έντονο άγχος, νευρικότητα, ατονία, και αυτά να σας κάνουν πιο επιρρεπή σε ατυχήματα. Βοηθήστε το σώμα σας να ξεπεράσει αυτά τα συναισθήματα (π.χ. να βρίσκετε πάντα λίγο χρόνο για τον εαυτό σας, να κάνετε πράγματα που σας ευχαριστούν, να προσέχετε τη διατροφή σας).
   • Να είστε υπομονετικοί με τον εαυτό σας. Οι συναισθηματικές συνέπειες, η επίγνωσή τους, η κατανόηση και η διαχείρισή τους όπως προαναφέραμε χρειάζονται χρόνο. Χρειάζεται υπομονή, αποδοχή των συναισθημάτων σας και ελπίδα.
   • Να ασκηθείτε. Με την έγκριση του φυσιοθεραπευτή σας, επιλέξτε μία άσκηση που σας ευχαριστεί. Ακόμα και 20 λεπτά περίπατου την ημέρα ή απαλές διατάσεις μπορούν να σας βοηθήσουν να επανακτήσετε την συναισθηματική σας ισορροπία και να σας ανακουφήσει από το στρες.
   • Βρείτε δημιουργικές δραστηριότητες που μπορούν να συντελέσουν στην υγιή εκδήλωση συναισθημάτων. Για παράδειγμα, καλλιτεχνικές δραστηριότητες που αφορούν τη μουσική, τη ζωγραφική, την ποίηση, τον χορό, μπορούν να σας βοηθήσουν να εκφράσετε συναισθήματα που σας είναι δύσκολο να επικοινωνήσετε διαφορετικά. Δεν χρειάζεστε κανέναν ιδιαίτερο εξοπλισμό ή εκπαίδευση για να τα κάνετε αυτά. Οι τρόποι αυτοί αποτελούν ένα εφόδιο για να εκφραστείτε και να ανακουφηστείτε από το στρες.

Αλεξάνδρα Λεονταρίτου

Ψυχολόγος